Karakteristiek voor Blokzijl waren de vele generaties mattenschippers, ook wel negotieschippers genoemd.
Met de hout- en zoutindustrie zorgden zij in de 19e eeuw voor de
grootste bedrijvigheid in Blokzijl. De mattenschippers kwamen voort uit
de geslachten van de mattenmakers en de beurtschippers. Ze verhandelden
zowel de producten van de huis- en mini-industrie (matterij) van
Blokzijl als andere handelsproducten op dat gebied (het z.g.
Kleedegoed).
In
de tweede helft van de vorige eeuw bereikte de mattenschipperij het
hoogtepunt. Blokzijl telde wel een zestig mattenschepen die in de winter
de havenkolk bevolkten om in het voorjaar te vertrekken naar de Mattenlanden.
Iedere schippersfamilie had zo zijn eigen mattenland (afzetgebied) waar
hij maandenlang verbleef om zijn waren aan de man te brengen. Zo ging
de familie Toby, met hondenkar naar de Zaanstreek. Buisman naar Den Haag
en Vlaardingen, Pander naar Amsterdam en Den Haag, Poorter o.a. naar
Alkmaar, Fhaner naar de Friese steden enz. enz. Vanaf het schip of met
de kruiwagen, werden de matten aan de man gebracht. Waren de ca. 25 tons
scheepjes leeg, dan keerden de schippers terug naar Blokijl. En de
neringschipper zou geen koopman genoemd mogen worden als dat leeg
gebeurde. Zo kocht de één Noordhollandse kaas en boter, de ander
hardfruit of aardappelen.
De Mattenschippers ontwikkelden, voor de oversteek naar de Hollanden, het enige vaartuigtype dat de naam van het stadje draagt: het Blokzijler Jacht. Een fraai gelijnd schip, ruim 14 meter lang, 4 meter breed en met een holte van 1,75 meter. Het gemiddelde bruto-tonnage lag rond de 32 ton, de nettoinhoud was 24 ton. De jachten hadden een kleine roef, waarin de schippersfamilie woonde gedurende hun tochten. 's Winters werd ook het ruim als woonruimte gebruikt. Dan lagen ze bij tientallen in de haven van Blokzijl. Op het hoogtepunt van de Mattenschipperij, in de helft van de negentiende eeuw, kende de stad wel 60 van deze vaartuigen.
Bron: Blokzijl, een wandeling door de eeuwen, door Fr. M. Wiedijk
Zie ook: Canon van Blokzijl
